Dodenherdenking

G.P.Beukema-4-1024x682

Twee jaar geleden ben ik op een soort van fotografische bedevaart gegaan en heb daar toen over geschreven op mijn blog. Dit heb ik toen in het Engels gedaan, om het nu voor familieleden en vrienden wat gemakkelijker te maken heb ik dat in het Nederlands vertaald.

Terwijl ik dit schrijf nemen mijn landgenoten twee minuten stilte in acht, auto’s stoppen langs de snelweg, treinen staan stil op de rails en alle TV en radio zenders zijn stil. Tijdens deze twee minuten op 4 mei herdenken we de slachtoffers van oorlog. Tijdens deze minuten denk ik voornamelijk aan mijn opa die ik nooit heb gekend. Hij is geëxecuteerd tijdens een represaille naar aanleiding van een mislukte aanslag op een collaborateur waarbij diens zoon om het leven was gekomen. Net als mijn jongste oom en mijn oudste neef ben ik naar mijn opa vernoemd. Misschien dat dit mijn band die ik met hem voel verklaart. Ik weet niet zo veel over hem, het voelde altijd een beetje als een taboe in de familie om er over te praten.

 G.P.Beukema

Mijn oma had een foto van hem in haar woonkamer en ik verraste mijn vader toen ik die wou hebben nadat ze was overleden. We hebben het er echter verder nooit over gehad. Het heeft altijd in een doos gezeten met andere kleinoden, tijdens één van mijn verhuizingen is het glas gebroken, ik heb het nooit vervangen. Ik dacht vaak aan hem, zo vroeg ik me af wat voor persoon hij was, hoe hij ten dood was gebracht, hoe het anders had kunnen zijn. Zo’n vijftien jaar geleden vertelde ik mijn vader hoe de geheimzinnigheid rond mijn opa mij bezighield. Ik woonde toen in Amerika en hij schreef mij een brief waarin hij beschreef wat er op de noodlottige avond was gebeurd. Dit verminderde mijn peinzen niet echt, het werd er misschien zelfs wel meer door. Ik begon wat onderzoek te doen op het internet en vond wat van de feiten die ik eerder beschreef.

Maar daarmee was er voor mij nog geen afsluiting. Kennis was niet het antwoord. Ik moest iets doen om dit voorval, wat ver voor mijn geboorte was gebeurd maar me wel in grote mate heeft gevormd, een plekje te geven. Het is niet alleen de grondslag voor mijn drang naar geweldloosheid het vond ook zijn weerslag in de overlevende familieleden. Mijn vader was zes toen het gebeurde, mijn oma bleef achter met drie zoons en zwanger van de vierde. Het is moeilijk te ontkennen dat hun karakter erdoor is gevormd. Mijn oma was echt de matriarch van de familie, ze is nooit hertrouwd en heeft haar vier zoons alleen grootgebracht. Ze was sterk, vastberaden, zorgzaam, verdraagzaam en grappig en ze had geen gebrek aan doorzettingsvermogen. Ze woonde bij ons in huis toen ze stierf aan een hersenbloeding. Ze is begraven waar ze altijd had geweten dat ze zal worden begraven, naast haar man op het kerkhof van een kerkje in Grootegast.

Omdat ik de foto van mijn opa had en omdat fotografie mijn hobby is bedacht ik dat ik daar wel eens iets mee zou kunnen doen om mijn gevoelens uit te beelden. Ik liep al een aantal jaren rond met dit idee maar omdat ik spoedig Nederland weer zou verlaten was het nu tijd om er iets mee te doen. Vandaar mijn bedevaart naar Grootegast. Mijn plan was om foto’s te maken van de straat die naar mijn opa is vernoemd, het monument met zijn naam erop, het graf en de plek waar ik dacht dat hij was vermoord. Het vastleggen van die plek was lastig en het meest open voor een artistieke invulling. Het was ook de laatste die ik maakte. Ik had wel wat ideeën, weergeven wat misschien zijn laatste kijk op de wereld was, maak een omlijning van band van waar zijn lichaam mogelijkerwijs lag en nog wat andere. Ik had alle materialen bij me om deze ideeën te verwezenlijken maar toen kwam de realiteit om de hoek kijken. De weg was totaal anders dan ik me had voorgesteld. In plaats van een landweg met aan beide kanten een sloot was het een weg met aan beide kanten bomen en bosjes. Ik fietste de weg af voor inspiratie en zag een boomstronk. Dat was het! Die stronk tussen de hoge bomen was een prima representatie van mijn opa’s leven dat te vroeg tot een einde was gekomen. Nu moest ik alleen nog een manier vinden om het vast te leggen. Dat is me naar behoren gelukt, de totale serie op zich is niet als veelzeggend als ik had gehoopt maar het proces heeft me meer geholpen met het accepteren dan ik van te voren had verwacht.

G.P.Beukema-1G.P.Beukema-2G.P.Beukema-3